روابط ایران و هلند

شروع مراودات سیاسی میان ایران و هلند به اوایل قرن هفدهم میلادی بر می گردد. پس از آنکه دولت ایران جزیره هرمز را از تصرف پرتغالی ها خارج ساخت و بندرعباس مرکز تجارت خلیج فارس گردید، هلندی ها در قالب کمپانی هند شرقی هلند بدانجا راه یافتند و با اجازه شاه عباس اول صفوی (1628-1587م)، در سال 1623 میلادی، تجارتخانه ای دایر کرده به تجارت ابریشم پرداختند.

در سال 1626 میلادی، موسی بیک بعنوان نخستین سفیر شاه عباس اول به دربار لاهه راه یافت. شاه عباس در نامه ای به فرمانروای وقت هلند ارائه تسهیلات و تامین آسایش بازرگانان هلندی را در ایران تضمین کرد. نخستین سفیر هلند در ایران نیز «یان اسمیت» بود که به مدت دو سال (1630-1628م) در ایران به سر برد.
کمپانی هند شرقی گرچه عمدتا مشغول تجارت بود و به الزامات سیاسی - نظامی علاقه چندانی نشان نمی داد، اما هرجا و هرگاه که منافع و امتیازات بازرگانی خود را در مخاطره می دید، همچون یک دولت حاکم عمل می کرد. این شرکت حتی چندین بار با ایرانی ها درگیری مسلحانه پیدا کرد. از سوی دیگر، روابط رسمی بین ایران و هلند محدود بود. در فاصله سالهای 1625 الی 1631 میلادی، شاه عباس صفوی فرستادگانی را رهسپار لاهه کرد تا حمایت هلند از ایران را در جنگ های ایران و عثمانی جلب نماید، ولی این تلاش ها به جایی نرسید. هلند پاسخ خود را به وسیله فرماندار کل کمپانی هند شرقی در جاکارتا به دربار ایران فرستاد.
فعالیت های بازرگانان هلندی در ایران تا پایان زمان صفویه همچنان رو به رونقبود. بعد از سلسه صفویه و حمله افغان ها در سال 1722 میلادی، دفترنمایندگی و کارگزاری کمپانی هند شرقی هلند در اصفهان ویران شد و متعاقب آن بدلیل شرایط خاص، ادامه کارتشکیلات کمپانی هند شرقی هلند در بندرعباس نیز غیرممکن گردید. از آن پس فعالیت های این کمپانی در سراسر حوزه خلیج فارس تا پایان قرن هجدهم میلادی متوقف گردید.
در سال 1857 میلادی یک پیمان دوستی و بازرگانی میان دو کشور در پاریس منعقد گردید. نخستین کنسولگری هلند در سال 1868 در بوشهر گشایش یافت. هلندی ها سپس در تهران، سرکنسولی را منصوب کردند و بالاخره در سال 1902 میلادی روابط دیپلماتیک کامل میان دو کشور برقرار گردید. ابتدا نمایندگی دولت ایران در لاهه گشایش یافت. سپس در سال 1910 میلادی، سفارت دولت هلند در تهران افتتاح گردید. 

عهدنامه مودت بین ایران و هلند در اسفند 1308 (مارس 1930) در تهران به امضاء نمایندگان دو کشور رسید.

در دوره قبل از انقلاب بویژه در بین سال های 1950 و 1979روابط دیپلماتیک درسطح سفیر برقرار بود و مناسبات دو کشور به دلیل وجوه مشترک نظام های سیاسی آن دو در سطح بالایی بود. ملکه وقت هلند در 1963 به ایران سفر کرد وشاه ایران متقابلا از هلند دیدار نمود

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، دولت هلند در سال 1359 با اعزام سفیر، علاقه مندی خود را به بهبود و گسترش روابط بین دو کشور نشان داد. جمهوری اسلامی ایران در مهر 1362 (1983 م) نظر مساعد خود را برای توسعه روابط فیمابین ابراز داشت و پس از آن، روابط دیپلماتیک دو کشور تاکنون در سطح سفیر ادامه داشته است.

نخستین تبادل هیأت‌های رسمی هلند به ایران در سال 1363 (1984 م) با سفر معاون وزارت کشاورزی و ماهی‌گیری هلند به ایران انجام گرفت و سفر متقابل قائم مقام وزیر کشاورزی ایران به هلند را در پی داشت. دو سفر آقای فان آرتسن وزیر خارجه وقت هلند در سال های 1379 و 1380 و سفر دکتر کمال خرازی، وزیر وقت امور خارجه ایران در سال 1384 اولین تبادل هیئتهای وزارتی بین دو کشور بودند.

اولین مراودات پارلمانی بین دو کشور با سفر رئیس کمیته سیاست خارجی مجلس هلند در رأس هیأتی پارلمانی مرکب از تعدادی از نمایندگان احزاب مختلف این کشور در اردیبهشت سال 1382 به تهران و متقابلاً سفر رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در رأس هیاتی از نمایندگان مجلس در تیر 1384 به هلند شکل گرفت.

روابط جمهوری اسلامی ایران و هلند در سالهای اخیر:

  • در مهر 1394 برت کوندرس وزیر امور خارجه هلند در رأس هیاتی به جمهوری اسلامی ایران سفر و با دکتر روحانی رئیس جمهور، دکتر لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و دکتر ظریف وزیر محترم امور خارجه دیدار نمود.
  • در سالهای 1394 و 1395 آقای هنک کامپ وزیر وقت امور اقتصادی هلند دو بار به ایران سفر کرد و سند نقشه راه همکاریهای اقتصادی به امضای مقامات دو کشور رسید.
  • در تیر سال 1395 دکتر ظریف وزیر امور خارجه به هلند سفر کرد و با مقامات ارشد هلند شامل نخست وزیر، رئیس مجلس نمایندگان، وزیر امور خارجه، وزیر امور اقتصادی و رئیس و اعضای کمیته روابط خارجی پارلمان دیدار و گفتگو نمود. در این سفر یادداشت تفاهم رایزنیهای سیاسی بین دو کشور به امضا رسید.
  • در آبان 1395 وزیر زیر ساخت و محیط زیست هلند به تهران سفر نمود و چند یادداشت تفاهم بین دو کشور امضاءگردید.
  • آقای حجتی وزیر جهاد کشاورزی در آذر 1395 به لاهه سفر کرد و یادداشت تفاهم همکاریهای کشاورزی بین دو کشور به امضاء رسید.
  • اولین دور رایزنیهای سیاسی بین ایران و هلند نیز در بهمن 1395با سفر آقای تخت روانچی معاون وقت اروپا و امریکا وزارت امور خارجه به لاهه برگزار گردید.
  • اعضای کمیته روابط خارجی پارلمان هلند پس از چهارده سال در آبان 1396به جمهوری اسلامی ایران سفر کردند.
  • در آذر سال 1396 کارگروه عالی همکاریهای اقتصادی دو کشور با سفر آقای خزاعی معاون وزیر امور اقتصاد و دارائی و رئیس سازمان سرمایه گذاری ایران برگزار گردید.
  • خانم سیگرید کاخ وزیر امور خارجه و تجارت خارجی هلند در اسفند سال 1396 به ایران سفر کرد.
  • چهارمین نشست مشترک کنسولی جمهوری اسلامی ایران و هلند در مرداد 1397 در شهر لاهه برگزار گردید.
  • دومین دور رایزنی های سیاسی ایران و هلند در آبان 1397 در تهران برگزار شد.
  • در آبان سال 1398 با سفر دکتر عراقچی معاون سیاسی وزارت امور خارجه به هلند، سومین دور مذاکرات سیاسی دو کشور در لاهه برگزار شد.
  • در اسفند 1398 آقای استف بلوک وزیر خارجه هلند دیداری رسمی از ایران داشت.